Qurucu

Safiyə Gümüş Şahan

Maliyyəçi. Tacir. Mal axtararaq sənəti tapan qadın.

Safiyə Gümüş Şahan iyirmi ilini maliyyə, mühasibat və beynəlxalq ticarətdə keçirdi — sərhədlər arasında mal alıb sataraq, daşıyaraq.

Sərhədi keçən hər əşya bir hekayə daşıyır. Təchizat zəncirlərinin böyük əksəriyyəti o hekayəni silmək üçün dizayn edilmişdir — standartlaşdırmaq, anonim etmək, hər şeyi bir-birinin yerinə keçər etmək üçün. Safiyə bunu iyirmi il izlədi. Navohi, nə etməli olduğuna dair qərarıdır.

İzmir ilə İstanbul arasında yaşayır və daim səyahət edir — Lagosa, Kyotoya, Oaxacaya, Tokata — heç bir alqoritmin təkrarlaya bilməyəcəyi bir görsel dilə sahib sənətkarları tapmaq üçün. Bu dili Azərbaycanın Şekisinden gəlmiş ipəyə daşıyır. Dünya tərəfindən çox vaxt görünməz edilən qadın sənətkar və ustalar üçün görünürlük yaratmağa xüsusi əhəmiyyət verir.

safiye@navohi.com

Hər şeyi başladan səyahət

İpək axtarmağa getdi. Daha qədimini tapdı.

Safiyə illərdir planladığı layihə üçün doğru ipəyi tapmaq məqsədilə ilk dəfə Azərbaycanın Şeki şəhərinə getdi. İpəyi tapdı. Amma şəhərdən bir neçə kilometr uzaqda Kiş kəndi də tapdı — Qafqazın ən qədim Xıristian kilsəsinin hələ ayaqda durduğu və Norveçli səyyah Thor Heyerdahlın bronz büstünün kənd meydanini seyr etdiyi yeri. Heyerdahl, yaxınlıqdakı Qobustanın petroqlif oymalı qayalarına — 8.000 illik qayıq rəsmlərinə — baxaraq Qafqazla İskandinaviya dünyası arasındakı əlaqəni sübut etməyə çalışaraq onillərlər boyu qazıntı etdi. Bu inancı ilə vəfat etdi. Şeki xalqı onu büstü ilə minnətdarlıqla yad etdi. O büstün qarşısında duran Safiyə bir toxuculuq markası qurmadığını anladı. Həmişə bir-birilə bağlı olan, amma bunu unutmuş dünyalar arasında körpü qurduğunu anladı.

Kiş kəndi, Azərbaycan. Alban kilsəsi Qafqazın ən qədim Xıristian memarılq abidəsi sayılır.

Öz sözləri ilə

“Ticarət həyatımın iyirmi ilini dünyanın malları bir yerdən başqa yerə necə daşıdığını öyrənərək keçirdim. Eyni illəri o malların hekayəsinin təchizat zəncirinin bir yerində necə itdiyini izləyərək keçirdim. Navohi, hekayənin sağ qaldığı bir təchizat zənciri qurmaq cəhdimdir.”

“Şekinin kelaghayi ustalarının texnikalarını yazmadıqlarını öyrəndiyimdə susamadım. Heç vaxt yazmayıblar. Bilik əllərdə yaşayır, nənədən nəvəyə toxunuşla ötürülür. Narmin Həsənovanın bir galibi ipəyə ilk basdığını izlədiyimdə, iyirmi illik maliyyə həyatımda nəyin əksik olduğunu anladım: sənədsizləşdirilə bilməyənin dəyərini.”

“Bir ənənəni xilas etməyə çalışmıram. Ənənələrin xilas edilməsinə ehtiyac yoxdur — bir tamaşaçı kütləsinə ehtiyac var. Mənim işim, həmişə layıq olduğu tamaşaçını tapa bilməyən insanlar üçün o kütləni tapmaqdır.”

— Safiyə Gümüş Şahan

NAVOHİ

Navohi Farsca navâ sözündən gəlir — ahəng, səs, daşınan nəğmə. 15-ci əsr Teymuri şairi Əlişir Nəvainin təxəllüsüdür. Orta Asiyada ədəbiyyat və hakimiyyətin dili Farsca ikən Nəvai Çağatay türkcəsində yazdı — xalq dilinin də saray dili qədər ədəbi ağırlıq daşıya biləcəyini iddia etdi. Hələ özünü yazıya keçirməmiş bir xalqın səsi oldu. Navohi marka olaraq eyni seçimi edir: vadidən gələn material, heç vaxt yazıya keçirilməmiş texnika, nənəsindən öyrənmiş sənətkar. Xüsusiyə qarşı ümuminin. Kökə qarşı evrenselin. İtəcək səsi daşıyan.

Sənətkarsınızmı?

Navohi, əsəri bir yerə, bir ənənəyə, bir materiala köklü sənətkarlar axtarır. Görsel dili miras alınmış və dərinləşdirilmiş olanlara. Bu sizsinizsə, Safiyə sizi tanımaq istər.

Əsərinizi Göndərin →